समता युवा संसदेत विद्यार्थ्यांनी घडविला लोकशाहीचा प्रत्यक्ष अनुभव

कोपरगाव : व्यासपीठ शाळेचे, पण वातावरण थेट संसदेचे! प्रश्नांचा भडीमार, मुद्देसूद मांडणी, अभ्यासपूर्ण चर्चा, परस्परांच्या मतांचा आदर आणि आत्मविश्वासाने भूमिका मांडणारे विद्यार्थी यामुळे समता इंटरनॅशनल स्कूलचे सभागृह जणू प्रत्यक्ष संसदेच्या अधिवेशनात रूपांतरित झाले होते. विद्यार्थ्यांच्या विचारांना व्यासपीठ, नेतृत्वगुणांना दिशा आणि लोकशाहीचा प्रत्यक्ष अनुभव देणारा ‘समता युवा संसद २०२६’ हा उपक्रम १८ व १९ सप्टेंबर रोजी उत्साहात पार पडला.

‘भारतातील मुलांसाठी अधिक सुरक्षित आणि जबाबदार डिजिटल वातावरण निर्माण करणे’ या मध्यवर्ती विषयावर आयोजित युवा संसदेत विद्यार्थ्यांनी डिजिटल युगातील विविध महत्त्वाच्या प्रश्नांवर अभ्यासपूर्ण चर्चा केली. इंटरनेटवरील आभासी जग, समाजमाध्यमांचा गैरवापर, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, डीपफेकद्वारे तयार होणारे बनावट व्हिडिओ, मुलांची ऑनलाइन गोपनीयता आणि डिजिटल जागरूकता या विषयांवर विद्यार्थ्यांनी समस्या मांडत त्यावरील उपायही सुचविले. लहान वयात विद्यार्थ्यांनी दाखविलेला आत्मविश्वास, विषयाची जाण आणि समाजहिताचा विचार करण्याची वृत्ती विशेष लक्षवेधी ठरली.

प्रसंगी मार्गदर्शन करताना कार्यकारी विश्वस्त सौ.स्वाती कोयटे म्हणाल्या की, “विद्यार्थ्यांना केवळ गुणांच्या स्पर्धेत पुढे नेणे हा शिक्षणाचा उद्देश नसून त्यांना विचार करणारे, प्रश्न विचारणारे आणि समाजाप्रती जबाबदारीची जाणीव असलेले नागरिक घडविणे ही काळाची गरज आहे. समता युवा संसदेसारख्या उपक्रमातून विद्यार्थ्यांना नेतृत्व, निर्णयक्षमता आणि लोकशाहीची मूल्ये प्रत्यक्ष अनुभवता येतात. विद्यार्थ्यांनी आत्मविश्वासाने मांडलेले विचार त्यांच्या उज्ज्वल भविष्यातील नेतृत्वाची नांदी आहेत.”

या उपक्रमातून विद्यार्थ्यांना लोकशाहीच्या कार्यपद्धतीचा केवळ अभ्यास नव्हे, तर प्रत्यक्ष अनुभव मिळाला. सुरुवातीची भाषणे, सरकारची स्थापना, प्रश्नोत्तरांचा तास, शून्य प्रहर, धोरणात्मक प्रस्ताव, विधेयक तयार करणे, संसदीय चर्चा आणि पत्रकार परिषद अशा विविध टप्प्यांत विद्यार्थ्यांनी सक्रिय सहभाग घेतला. प्रश्न विचारणे, मत स्पष्टपणे मांडणे, इतरांच्या मतांचा आदर करणे, चर्चेतून निर्णय घेणे आणि लोकहिताचा विचार करून जबाबदारीने भूमिका मांडणे, या लोकशाही मूल्यांचा विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष अनुभव आला.

यावेळी प्राचार्य समीर अत्तार यांनी सांगितले की, “लोकशाहीची मूल्ये विद्यार्थ्यांनी केवळ पुस्तकातून शिकण्यापेक्षा ती प्रत्यक्ष अनुभवणे अधिक महत्त्वाचे आहे. प्रश्न विचारण्याचे धैर्य, आपले मत मांडण्याचा आत्मविश्वास आणि दुसऱ्याच्या मताचा आदर करण्याची वृत्ती विद्यार्थ्यांमध्ये निर्माण झाली, तर तेच विद्यार्थी भविष्यात समाजपरिवर्तनाचे खरे वाहक ठरतील.”

युवा संसदेत उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांचा यावेळी गौरव करण्यात आला. उत्कृष्ट संसदपटू म्हणून नीती रोहरा, अद्वैत पवार आणि ॲना वेस्ली यांची निवड करण्यात आली. दूरदर्शी विचारवंत म्हणून धैर्य डोडीया, आर्यन पवार आणि दृष्टी लोकचंदानी यांना गौरविण्यात आले. उत्कृष्ट समीक्षक म्हणून निकेश कुमावत, रुही फुलसुंदर आणि रुद्र राठोड यांचा सन्मान करण्यात आला. तसेच क्रिया पोरवाल, ईश्वरी महाजन आणि अवधूत देवकर यांचा सक्रिय सहभागाबद्दल विशेष गौरव करण्यात आला.

या गुणवंत विद्यार्थ्यांना कार्यकारी विश्वस्त स्वाती कोयटे, प्राचार्य समीर अत्तार आणि उपप्राचार्य मोहिनी जगताप यांच्या हस्ते पारितोषिके प्रदान करण्यात आली.

समता युवा संसदेतून लोकशाही म्हणजे केवळ मतदान नव्हे, तर प्रश्न विचारणे, आपले मत मांडणे, दुसऱ्याचे म्हणणे ऐकणे, चर्चेतून मार्ग काढणे आणि समाजहिताचा विचार करून जबाबदारीने निर्णय घेणे, हा व्यापक अर्थ विद्यार्थ्यांच्या मनावर बिंबला. त्यामुळे जबाबदार नागरिक म्हणून आपली भूमिका काय असावी, याची जाणीव त्यांच्या मनात अधिक दृढ झाली.

कार्यक्रमाच्या यशस्वी आयोजनासाठी पूर्वी श्रीवास, मेघराज काकडे, अमोल कडनोर आणि शुभम औताडे यांनी विशेष परिश्रम घेतले. विद्यार्थ्यांचे मार्गदर्शन, कार्यक्रमाचे नियोजन आणि विविध जबाबदाऱ्या त्यांनी काटेकोरपणे पार पाडल्या. सर्व शिक्षक व शिक्षकेतर कर्मचाऱ्यांच्या सहकार्यामुळे संपूर्ण उपक्रम नियोजनबद्ध आणि उत्साहपूर्ण वातावरणात पार पडला.

‘युवा आवाजातून घडतो राष्ट्रविचार’ हा विचार प्रत्यक्षात आणणाऱ्या समता युवा संसद २०२६ने विद्यार्थ्यांच्या विचारविश्वाला नवी दिशा दिली. पुस्तकातील लोकशाही प्रत्यक्ष कृतीत अनुभवताना विद्यार्थ्यांनी आत्मविश्वास, जबाबदारी आणि नेतृत्वाची नवी ओळख मिळवली. आज प्रश्न विचारणारे हे विद्यार्थी उद्या समाजातील प्रश्न समजून घेऊन त्यावर जबाबदारीने भूमिका घेणारे नागरिक घडतील, हा विश्वास या उपक्रमातून दृढ झाला.